Les van de Koperhaai
Het leven onderwater is zo mooi en wonderbaarlijk, dat je vooral
op scheepswrakken soms vergeet welke ellende en drama's zich hebben
afgespeeld en hoeveel mensen hun leven lieten tijdens het vergaan
van het schip. Toch zijn we enorm gefascineerd door deze wrakken
en de ontmoetingen van groot leven dat dikwijls rond wrakken vertoeft;
vooral haaien.
Meestal zijn we heel opgezet met deze ontmoeting, maar soms laten
deze magnifieke creaturen er ons aan denken dat zij aan de top
van de voedselketen staan en niet wij "de duikers".
Bronze whaler shark
Zo'n ontmoeting speelde zich af tijdens een duik op het wrak
de Galava. Dit is een 43 meter lang wrak dat 420 ton Steenkool
aan boord had wanneer het verging op 1 februari 1927, 5 van de
12 bemanningsleden werden gered. Het ligt op een zandbodem op
een diepte van 52 m, 3 km oost van het kustdorpje Terrigal in
New South Wales. Het is geen groot wrak toch is het interessant
door de fauna en flora en de artefacten die er zich op bevinden.
Gele anemonen bedekken de boiler die recht op het zand staat en
6 m hoog is. De voor en achterkant van het wrak zijn goed intact,
vooral het roer waar altijd veel vis vertoeft. Het wrak ligt vol
met koord, winchen en de stoommotor. De nacht dat het schip zonk
was niet woelig toch was er een redelijke wind. Het schip had
in een droogdok een opknapbeurt gehad en men vermoed dat een plaat
is losgekomen door het gewicht van de kolen. Het water stroomde
zo snel binnen dat de bemanning niet de tijd had om reddingsboten
uit te laten of zelfs een vuurpijl af te schieten. De kapitein
en 2 brandweermannen konden naar de kant zwemmen om alarm te slagen,
zodat nog eens 2 mannen werden opgepikt, van de rest werd niets
terug gevonden.
Misschien zijn ze wel hetzelfde tegengekomen als wij bijna?
Het weer hier aan de kust is tijdens de week zeer goed maar veranderd
vrijdagnamiddag naar wind en regen, zodat onze duiken in het weekend
dikwijls in het water vallen.
Op een zaterdag in september hebben we goede condities waar we
van profiteren en we vertrekken richting de Galava. We krijgen
van de officier van de kustwacht volgend bericht mee: "Een prettige
dag en een goede duik maar pas op voor de Noahs". Noahs is een
Australische uitdrukking voor haaien, maar de waarschuwing wakkerde
onze honger om een schitterende duik te maken alleen maar aan.
Het enthousiasme aan boord werd groter naarmate we dichter bij
de wrakplaats kwamen.
Eens geankerd op de plaats doken onze vrienden Greg en Yvonne
Mewkill eerst terwijl ik met mijn vrouw Lyn aan dek bleven en
de boot klaar maakte voor hun terugkomst en onze duik. We konden
mooi het verloop van hun duik volgen en we zagen hun snel op trapdiepten.
Na 70 minuten kwam Yvonne eerst boven daarna Greg en direct beginnen
ze te vertellen over het heldere water en het vele leven op het
wrak. Tijdens duiken van deze diepten is het noodzakelijk om alle
veiligheidsmaatregelen te treffen en in trappen naar de oppervlakte
te komen. Normaal is trappen maken in "den blauwe" saai maar deze
keer niet volgens Yvonne want ze heeft salpen en verschillende
kwallen gezien, als bonus was er een haai voorbij gezwommen.
Met Yvonne haar verhalen vers in het geheugen was het onze beurt
om onder te duiken. We gingen onder en inderdaad het was vol salpen
en kwallen tot bijna op het wrak, daar aangekomen was fantastisch.
Mijn filmrolletje was direct op door het overvloedige leven op
het wrak. De bodemtijd van 20 minuten was voorbij en we moesten
38 minuten decompresseren.
Een fout tegen deze trappen kan ernstige gevolgen hebben of zelfs
de dood veroorzaken. Aangekomen op 12 meter waar we onze eerste
stop maken was de zichtbaarheid sterk vermindert tot 6 meter mede
door de aanwezigheid van kwallen en plankton.
Aan het einde van ons gezichtsveld verscheen een haai, hij cirkelde
wat rond en naderde tot op 3 meter, zijn bewegingen zijn rustig
en gracieus. Het zonlicht laat een koperkleurige schijn na op
de rug van de haai en een grijze tot witte onderkant steekt sterk
af in het water. Dit zijn de kenmerken van een Bronze whaler shark.
Plots verdween hij uit ons zicht.
We beëindigen onze trap op 12 en stijgen op naar 9 meter, deze
trap verloopt gelijkaardig want we krijgen weer een bezoeker maar
het is niet dezelfde haai. Wetende dat er twee haaien rondzwommen
in dit troebele water gaf geen comfortabel gevoel en we wisten
dat alert zijn de boodschap was. Geen minuut later verschenen
ze te samen en brachten een vriend mee.
Drie haaien tegelijkertijd zien in deze wateren is niet normaal,
ze zwommen sneller rond ons toch nog niet agressief. Ik was opgewonden
door al deze actie, maar al snel sloeg dit om in lichte paniek
wanneer de haaien ons volgde naar 6 meter en steeds dichterbij
kwamen. Telkens ze ons passeerde hadden ze oogcontact met ons
en stilletjes hoopte ik dat ze niet meer familiaar gingen worden.
Wetende nog 28 minuten trapte moeten maken voor we veilig uit
het water konden was geen leuk vooruitzicht.
Even was ik onze kansen aan het overwegen toen plots de hel los
brak. Haaien kwamen van overal, ze zwommen snel en zeer onrustig
op ons toe, op het laatste nippertje draaide ze voor ons weg en
regelmatig tikte ze ons aan. Lyn was ondertussen bij mij komen
hangen zodat we rug aan rug konden decompresseren, wat wellicht
veiliger is dan alleen te hangen. Trouwens zo is de kansen om
aangevallen te worden met 50 % verkleind.
Deco of hoofdmaaltijd
We bevonden ons in een no-win situatie, namelijk blijven en aangevallen
worden of opstijgen en serieuze deco oplopen. Een foto mag duizend
woorden waard zijn maar een sterk en stevig aluminium onderwaterhuis
is op dit moment beter om de haaien, die enorme interesse voor
ons vertonen, op afstand te houden.
Na enige tijd was de interesse verandert in agressiviteit. Acht
tot tien haaien vielen min of meer aan door snel op ons toe te
zwemmen en kort voor ons te draaien, waardoor ze ons regelmatig
een flinke slag met vinnen of staart toediende, soms was het zo
beangstigend dat ik met de camera sloeg op de haaien.
Even leek het te stoppen, zodat we onze twee kansen konden afwegen,
DECO of HOOFDMAALTIJD. Als ze nu het laatste half uurtje van onze
trappen eens zouden wegblijven maar nee hoor, ze waren er terug
met nog een groter attitudeprobleem.
We hielden hen op afstand met het camerahuis en met onze lampen
maar er begonnen steeds meer haaien bij te komen. Onze trappen
verder maken was niet langer veilig en gebeten worden was reëel
aanwezig, het was een kwestie van tijd.
Tijd om na te denken
Als gentlemen deed ik teken naar Lyn dat zij eerst kon opstijgen,
ze twijfelde geen moment en steeg op. Ik volgde haar traag en
voorzichtig, want ik wou niet te lang aan de oppervlakte hangen,
terwijl ik moest wachten voor de ladder om aan boord te kunnen
gaan. Je benen lijken opdat moment net een vislijn die wachten
op de ultieme beet.
De haaien bleven bij mij tot ik op de ladder kroop me steeds
volgend met hun koele blik in de ogen. Met meer dan 2/3 minder
trappen te hebben gemaakt was onze situatie even ernstig als degene
waar we juist aan ontsnapten. Yvonne en Greg hadden Lyn al van
haar flessen ontdaan als ik aan boord klom, totaal onbewust van
onze ontmoeting met de haaien.
Zuurstof is de beste eerste hulp bij deco, dus we ademen rijkelijk
terwijl de boot snel richting Terrigal vaart.
De volgende vijf uur, in het hospitaal, liggen we op een bed
zuurstof te ademen en we zijn niet echt rustig want we hebben
opwinding genoeg gehad voor deze week.
Natuurlijk manifesteerde de symptomen van decompressieziekte
zich en drie dagen behandeling in de caisson van het Prince of
Wales hospitaal in Sydney waren noodzakelijk. Lyn had geen symptomen
en kon de caisson vermijden.
Tijdens de behandeling had ik voldoende tijd om na te denken
Hoe moeten kleine vissen zich voelen wanneer zij achtervolgd
worden door grote vissen met in gedachten de hoofdmaaltijd te
worden.
Bends hebben was niet plezierig maar het versloeg met brio de
hoofdmaaltijd te worden van de Noahs.
Wat is gebeurd was raar, waarschijnlijk veroorzaakt door het warme
water dat een enorme hoeveelheid plankton heeft aangetrokken en
allerlei vis, kwal- en inktvisachtige. Dit alles lokt natuurlijk
de haaien, die nog altijd aan het hoofd van de voedselketen staan.
Ons besluit
We waren op de verkeerde plaats op de verkeerde tijd.
Kenmerken van de koperhaai
Latijnse naam: Carcharhinus brachyurus
Phylum: Chordata
Klasse: Chondrichthyes
Orde: Carcharhiniformes
Familie: Carcharhinidae
Gemeenschapelijke namen: Koperhaai, Bronze whaler,
New Zealand whaler en Cocktailhaai.
Kleur: bronsmetallic, bruin tot olijfgroen voor de bovenkant
die lichter wordt aan de zijkant en uitvloeit in wit naar de onderkant.
Gebit: de tanden zijn klein, plat en hebben een driehoekige
vorm. Er staan ook verschillende rijen achter elkaar.
Voeding: leeft op een gezond dieet van allerlei vissen,
roggen en inktvisachtige maar vooral sardienen die jaarlijks in
scholen rondtrekken (Zuid-Afrika).
Voortplanting: vivipaar, de haai geeft 13 tot 20 jongen per worp.
De haai geslachtsrijp na ongeveer 5 jaar.
Leeftijd: wordt gemiddeld ongeveer 12 jaar oud.
Lengte: 3 tot maximum 4 meter, vrouwelijke gemiddeld 2,6
meter en mannelijke 2,3 meter.
Verspreiding: men vindt de haai vooral in tropische en
subtropische wateren, dicht tegen de kust, riffen en in ondiepe
baaien. Hij kan ook voorkomen in diepe wateren rond oceaaneilanden.
Het staat bekent dat hij in de zomer naar het noorden en in de
winter naar het zuiden trekt.
Gevarenfactor: zeer gevaarlijk, heeft verschillende aanvallen
op z'n naam zowel uitgelokte als niet uitgelokte. Nader deze haai
niet als je geen ondervinding hebt met haaien en verlaat direct
het water.
Speciale kenmerken: de lange staart (bovenste lob)
en de kleine vinnen (aarsvin, dorsale vin en pectorale vin) voor
de staart.
Tessens Glenn - april 2001
Geraadpleegde bron voor het verhaal
is het Tijdschrift IMMERSED.
Neil Vincent is een Australische fotograaf en schrijver die dit
bangelijke avontuur meemaakte.
De foto komt van het internet.
Home | Prikbord
(forum) | Vraag info
| Biologie | Gastenboek
| Zoeken
Deze website komt het best tot
zijn recht bij een resolutie van 1280 x 1024 pixels
|
